Merknamen

Merknamen in de Van Dale-woordenboeken

In onze woordenboeken staan enkele trefwoorden die als ingeschreven merk zijn geregistreerd of die van een dergelijke merknaam zijn afgeleid. Zulke woorden zijn te herkennen aan de aanduiding MERK. Uit de opname van deze woorden kan niet worden afgeleid dat afstand wordt gedaan van bepaalde (merk)rechten dan wel dat Van Dale zulke rechten miskent, of dat het geoorloofd is dit woord als algemene aanduiding te gebruiken.

 

Beleid

Van Dale heeft het volgende beleid voor merknamen:

  • Van Dale onderzoekt niet op eigen initiatief of een woord een merknaam is. Een woordenboek is immers geen merknamenregister. Echter, door opname in het woordenboek menen sommigen dat ze mogen concluderen dat zij de merknaam niet (meer) hoeven te respecteren. Daarom onderneemt Van Dale actie op het eerste verzoek van een merknaamhouder.
  • Als een merknaamhouder zich meldt met het verzoek om een woord te schrappen of een woord te markeren als merknaam, dan komt dat woord op een lijst met merknamen die bij de bewerking van alle lexicografische producten van Van Dale nagelopen wordt. Een bijzondere behandeling van een woord dat tevens merknaam is geldt daarmee voor alle producten.
  • De Van Dale-redactie selecteert woorden voor opname in het woordenboek op grond van het feit dat ze in voldoende mate worden gebruikt in de algemene taal. Woorden die oorspronkelijk merknamen zijn, of woorden die afgeleid zijn van merknamen, zijn daarbij niet uitgezonderd; het daadwerkelijke taalgebruik is het opnamecriterium. Op verzoeken om een woord te schrappen, kan dus niet worden ingegaan.
  • In publicaties verschenen vóór oktober 2007 zijn woorden die merknaam zijn op trefwoordniveau voorzien van het teken ®. In uitzonderlijke gevallen staat dit symbool niet bij het trefwoord, maar binnen het woordenboekartikel. Dat is met name het geval als de merknaam meerwoordig is.
  • In publicaties verschenen vanaf oktober 2007 worden woorden die merknaam zijn of die van een merknaam zijn afgeleid of ermee zijn samengesteld, op trefwoordniveau voorzien worden van de superieur gezette aanduiding MERK. In uitzonderlijke gevallen, als markering bij het trefwoord niet mogelijk is omdat het bijvoorbeeld om een meerwoordige merknaam gaat, zal deze aanduiding niet bij het trefwoord, maar binnen het woordenboekartikel worden geplaatst. In de overige gedeelten van de lopende tekst zullen niet telkens opnieuw markeringen aangebracht worden.
  • Eventuele aanpassingen gebeuren telkens bij het verschijnen van een nieuwe druk of update van een woordenboek (hetzij in papieren of in digitale vorm). Omdat er, om bedrijfseconomische redenen, vaak ruime voorraad van een product wordt aangelegd, kan het langere tijd duren voordat een voorgenomen wijziging daadwerkelijk zichtbaar is. De lijst die hieronder is opgenomen, geeft steeds de meest actuele stand van zaken weer.

 

Overzicht van gemarkeerde merknamen

De volgende merknamen komen, voorzien van de markering MERK of ®, voor in enige publicatie van Van Dale. Niet alle hier genoemde woorden komen ook daadwerkelijk voor in alle woordenboeken van Van Dale.

merknaam

komt voor als

betekenis

Alcantara

alcantara

geweven stof

Bakelite

(bij: bakeliet)

handelsnaam van de stof bakeliet

Bic

bic

balpen

Biogarde

biogarde

soort yoghurt

Bob

bob

niet-drinkende chauffeur

Boedelbak

boedelbak

overkapte aanhangwagen

Boekenbal

boekenbal

feest t.g.v. Boekenweek

Boekenweek

Boekenweek

week voor propaganda boek

Boekenweekgeschenk

boekenweekgeschenk

gratis boeken tijdens Boekenweek

Boerengolf

boerengolf

variant op het golfspel

Borrelnootje

borrelnootje, borrelnootjeseffect

nootje in een krokant laagje

Botox

Botox, botoxen, botoxlippen, botoxbehandeling

cosmetische stof

Caddie

caddie

boodschappenwagentje

Caterpillar

caterpillar

rupsband; kermisattractie

Chippendales

chippendale

gespierde, aantrekkelijke jongeman

Chocomel

chocomel

chocoladedrank

Dacron

dacron

bepaalde kunststof

Digikid(s)

digikid

kind van internetgeneratie

Floriade

floriade

bloemententoonstelling

Frou Frou

froufrou

wafeltje

Gele Gids

gele gids

bedrijvengids

Girobank

girobank

bank die uitsluitend met overschrijving werkt

Google

googelen, googlebom, googlemoslim, googlificatie, opgoogelen, ontgoogelen

zoeken op het internet, enz.

Gore-tex

gore-tex

kunststof

Gouden Gids

gouden gids

bedrijvengids

Gsm

gsm, gsm-cel, gsm-elleboog, gsm'en, gsm-jammer, gsm-lader, gsm-mast, gsm-netwerk, gsm-parkeren, gsm-roman, gsm'etje, gsm-toestel, gsm-nummer

mobiele telefoon

Grand Slam

grand slam, grandslamtoernooi

tennisterm

Hittepit

hittepit

kussentje gevuld met kersenpitten

Hüttenkäse

hüttenkäse

bepaald zuivelproduct

Hyves

hyven

communiceren via het digitale vriendennetwerk Hyves

Jacuzzi

jacuzzi

bubbelbad

Jetski

jetski, jetskiën

waterscooter

Jiffypotje

jiffypotje

plantenbakje

Keurslager

keurslager

kwaliteitsslager

Kinderboekenweek

Kinderboekenweek

week voor propaganda kinderboek

Kindertelefoon

kindertelefoon

hulpdienst

Kruimeldief

kruimeldief

stofzuigertje

Kwispellezen

kwispellezen

voorlezen aan een getrainde hond

LEGO

legoblok, legodoos, legosteen

speelgoed

Leukoplast

leukoplast

hechtpleister

Librium

librium

bepaald kalmeringsmiddel

Limo

limonade

verkorting van limonade

Luxaflex

luxaflex

zonwering

Maggi

maggi, maggiblokje, maggiflesje, maggitablet

groente- en vleesextract

Marmoleum

marmoleum

vloerzeil

Michelin

michelinman, michelinmannetje

dik mannetje

MINI

mini

bepaald type auto

Moonboot

moonboot, moonboots

bepaald type laars

MSN

MSN, msn'en, msn-taal

(chatten via een) messenger

Muisjes

muisjes

gesuikerde anijszaadjes

Norit

norit

actieve kool

Oasis

oasis

schuimblok voor bloemschikken

Perlator

perlator

sproeikop aan kraan

Plexiglas

plexiglas, plexiglazen

doorzichtige kunststof

Polaroid

polaroid, polaroidcamera

foto

Portakabin

portakabin

noodgebouw

Predictor

predictor, predictortest

zwangerschapstest

Ranja

ranja

limonade, limonadesiroop

Rummikub

rummikub, rummikuppen

gezelschapsspel

Schelvispekel

schelvispekel

bepaalde sterkedrank

Scrabble

scrabble, scrabbelen, scrabbelaar

bepaald spel

Spa

spa, spaatje, spawater

bronwater

Spinning

spinning, spinningbike

vorm van fitness

Startpagina

startpagina

internetpagina met koppelingen

Stemwijzer

stemwijzer

computerprogramma

Strimmer

strimmer

grasmaaier

Tabasco

tabasco

pikante saus

Tectyl

tectyl, tectylbehandeling, tectyllaag, tectyleren, tectylering

antiroestmiddel

Teflon

teflon, teflonlaag

bepaalde kunststof

Tetrapak

tetrapak

drankenverpakking

Thermos

thermos, thermosfles, thermoskan

isolerende fles, kan

Tokkie

tokkie, tokkiebuurt, tokkiegedrag, tokkiehypotheek, tokkielening, tokkietoets, tokkietuig, tokkiewijk, tokkiewoning

asociale persoon

Ugli

ugli

bepaalde vrucht

Uitmarkt

uitmarkt

informatiemarkt over uitgaansmogelijkheden

Umer

umer

bepaald zuivelproduct

Valium

valium

bepaald kalmeringsmiddel

Velcro

velcro

klittenband

Velux

velux, veluxraam

kantelbaar dakraam

Vlammetje

vlammetje

bepaalde snack

VVV

VVV, VVV-kantoor

informatiekantoor voor toerisme en recreatie

Walkman

walkman

draagbare muziekspeler

Wegenwacht

Wegenwacht, wegenwacht, wegenwachter, wegenwachtstation

hulpverleningsdienst, medewerker van hulpverleningsdienst

Whatsapp

whatsapp, whatsappen, whatsappgroep

tekstbericht

Windstopper

windstopper

kledingstuk

Wokkels

wokkel, wokkelen

zoutje

Xerox

xerox, xeroxen, xeroxafdruk, xeroxapparaat, xeroxkopie, xeroxpapier

fotokopie, fotokopiëren

Zippo

zippo

aansteker