waarheidsvertroebeling

10-11-2017 - Woord van de Dag - Van Dale Uitgevers

waarheidsvertroebeling

Er zijn tegenwoordig nogal wat mensen die hun eigen werkelijkheid creëren door selectief naar dé werkelijkheid te kijken en daarmee hun hoogstpersoonlijke parallelle universum creëren. Nausicaa Marbe geeft daar in haar Telegraaf-column vandaag een paar mooie voorbeelden van, die verband … Lees verder

Er zijn tegenwoordig nogal wat mensen die hun eigen werkelijkheid creëren door selectief naar dé werkelijkheid te kijken en daarmee hun hoogstpersoonlijke parallelle universum creëren. Nausicaa Marbe geeft daar in haar Telegraaf-column vandaag een paar mooie voorbeelden van, die verband houden met haar persoonlijke hang-up: de islam.

Nadat ze een filmpje beschreven heeft waarin blijkbaar eenzijdig de zegeningen van de islam voor roomblanke meiskes worden getoond, schrijft ze: ‘Indoctrinatie in plaats van waarheidsvinding; gekoesterde onnozelheid in plaats van reflectie op feiten, particuliere ervaringen gebracht als enige relevante feiten over de maatschappelijke invloed van een religie: sjofele propagandamethodes.’

Dan komt het: ‘Helaas breidt deze waarheidsvertroebeling zich als een olievlek uit in de samenleving.’

Wat je verder ook van haar verhaal mag vinden, dat woord waarheidsvertroebeling lijkt ons in dit decennium van nepnieuws en feitenvrije redenaties een ware verrijking van onze woordenschat.

Waarheidsvertroebeling – het woord debuteert vandaag in de media – is natuurlijk een doodgewone samenstelling gebaseerd op de collocatie ‘de waarheid vertroebelen’. Het mooie van het woord is echter dat het de toestand beschrijft die ligt tussen het vervagen van de waarheid door gebrek aan kennis en het verdraaien van de waarheid door kwade opzet.

Juist in een tijd waarin de waarheid blijkbaar niet meer zo objectief is, is het van belang om allerlei woorden te hebben om elke nuance tussen waarheid en onwaarheid, tussen feit en fictie te kunnen benoemen. Waarheidsvertroebeling is daarvan een mooi voorbeeld.


dynamietboom

08-11-2017 - Woord van de Dag - Van Dale Uitgevers

dynamietboom

Gisteren schreef Trouw over ‘ballistische planten’: planten die hun zaden wegschieten zoals – in Nederland en België – de springbalsemien en – tot gisteren nog volstrekt onbekend bij ons – de dynamietboom. Dynamietboom – het woord maakte gisteren zijn mediadebuut … Lees verder

Gisteren schreef Trouw over ‘ballistische planten’: planten die hun zaden wegschieten zoals – in Nederland en België – de springbalsemien en – tot gisteren nog volstrekt onbekend bij ons – de dynamietboom.

Dynamietboom – het woord maakte gisteren zijn mediadebuut – blijkt een andere naam te zijn voor de zandbakboom. Dat is een altijdgroene tropische boom met een gladde bast (waaruit indianen een zeer giftig, verlammend sap winnen, waarin ze hun pijlen dopen) met scherpe stekels die inheems is in Zuid-Amerika en waarvan de rijpe vruchten, die op kleine pompoenen lijken, met grote kracht en veel kabaal uiteenbarsten waardoor de zaden over een grote afstand worden verspreid.

Zandbakboom en dynamietboom zijn beide incourante woorden in het Nederlands (ook zandbakboom debuteerde gisteren in een Nederlandse krant) en vermoedelijk zijn het allebei vertalingen uit het Engels, waarin de Hura crepitans – de wetenschappelijke naam van de boom – dynamite tree of sandbox tree wordt genoemd. Die laatste term – sandbox tree – werd (en wordt) ook wel vertaald als zandkokerboom, een term die in de Dikke Van Dale te vinden is. Net als de Surinaamse naam van de boom: posentrie (ook wel gespeld als possentrie).

Posentrie staat in de Dikke Van Dale omdat het een in Suriname gangbaar woord is, maar ook omdat je in Nederlandse parketwinkels vroeger soms pos(s)entrie kon kopen voor op de vloer. Het Sranantongowoord posentrie is een verbastering van de Engelse naam poison tree*. Ook in andere talen heeft de boom een slechte reputatie, getuige de Franse naam arbre au diable (duivelsboom) en de Mexicaans-Spaanse naam arbol del diablo (idem).