nul-op-de-meter-

21-06-2018 - Woord van de Dag - Van Dale Uitgevers

nul-op-de-meter-

De energietransitie – die grotendeels nog op gang moet komen – heeft er wel al voor gezorgd dat onze taal met een voorvoegsel is uitgebreid: nul-op-de-meter-. Je kunt tegenwoordig in een nul-op-de-meterhuis wonen, dat wellicht met nul-op-de-metersubsidie is gebouwd of waarop een nul-op-de-meterhypotheek … Lees verder

De energietransitie – die grotendeels nog op gang moet komen – heeft er wel al voor gezorgd dat onze taal met een voorvoegsel is uitgebreid: nul-op-de-meter-. Je kunt tegenwoordig in een nul-op-de-meterhuis wonen, dat wellicht met nul-op-de-metersubsidie is gebouwd of waarop een nul-op-de-meterhypotheek rust.

Begin april 2013 maakte het woord nul-op-de-meterhuis zijn opwachting in het bouwvakkersvakblad Cobouw. Het woord debuteerde vrij snel daarna in de reguliere media toen het Algemeen Dagblad schreef:

De nul-op-de-meter-woningen worden nu niet verkocht omdat ze te duur zijn. Banken zijn huiverig om hogere hypotheken te verstrekken en woningcorporaties steken er geen geld in omdat ze dat vanwege de huurgrens niet kunnen terugverdienen. (11 april 2013)

Toch werd nul-op-de-meter- niet meteen algemeen gangbaar. Aanvankelijk trof je vooral in het vakblad Cobouw en slechts incidenteel in de dagbladpers berichten aan over nul-op-de-meterrenovaties en nul-op-de-meterverbouwingen.

Nul-op-de-meter wordt nu soms afgekort tot nom en een nul-op-de-meterwoning heet dan ook weleens een nom-woning, terwijl een nul-op-de-meterrenovatie in het bouwvak een nom-renovatie wordt genoemd. Nul-op-de-meter zelf (dus zonder streepje) blijkt trouwens ook bijwoordelijk te kunnen worden gebruikt:

Door daken, gevels en vloeren te isoleren, kan een huis met 80 procent minder energie worden verwarmd. Die laatste 20 procent kun je afdekken met duurzame energie. Dan woon je in een huis dat nul-op-de-meter is. Een gasaansluiting is dan overbodig. (Reformatorisch Dagblad, 14-4-2014)

Waarschijnlijk met het oog op de Klimaatwet, die volgens de media bijna af is, kun je dezer dagen vrijwel dagelijks een samenstelling met nul-op-de-meter- in Nederlandse kranten aantreffen. Dit voorvoegsel wordt dus al bijna een huis-tuin-en-keukentaalvorm en verdient als zodanig een plaatsje in het – overigens ook al steeds duurzamer wordende – woordenboek.

Een van de speerpunten van de Klimaatwet is dat we met z’n allen van het gas af moeten en ook die trend lijkt, getuige samenstellingen als van-het-gas-afrenovatie en van-het-gas-afwoning, een nieuw voorvoegsel op te leveren: van-het-gas-af-. Het is echter nog te vroeg om te stellen dat dit voorvoegsel net als nul-op-de-meter- een duurzame taalverrijking is.

Definitie

nul-op-de-meter- als eerste lid in samengestelde zelfstandige naamwoorden ter aanduiding dat het in het tweede deel genoemde energieneutraal is of energieneutraliteit beoogt: nul-op-de-meterhuis, nul-op-de-metermonument, nul-op-de-meterrenovatie, nul-op-de-meterverbouwing

 

 


crisisacteur

20-06-2018 - Woord van de Dag - Van Dale Uitgevers

crisisacteur

In de wereld van complotdenkers, nepnieuws en fakefeiten is een nieuwe speler opgedoken: de crisisacteur. De discussie over misstanden in Amerika, waar jonge migrantenkinderen worden gescheiden van hun ouders, wordt dezer dagen namelijk vertroebeld door een complottheorie die tv-commentatrice Ann … Lees verder

In de wereld van complotdenkers, nepnieuws en fakefeiten is een nieuwe speler opgedoken: de crisisacteur. De discussie over misstanden in Amerika, waar jonge migrantenkinderen worden gescheiden van hun ouders, wordt dezer dagen namelijk vertroebeld door een complottheorie die tv-commentatrice Ann Coulter via de tv-zender Fox News verspreidde. NRC Next schrijft daar vandaag over:

Volgens de rabiaat conservatieve commentator en publicist zijn de beelden en geluidsopnames van huilende migrantenkinderen die bij hun ouders zijn weggehaald nep.

Coulter richtte zich in haar commentaar rechtstreeks tot Trump en zei hem dat hij zich niet door de schrijnende beelden moest laten vermurwen:

Deze kindacteurs die nu 24/7 weeklagen en huilen op alle andere tv-zenders – trap er niet in meneer de president (…). Deze kinderen worden gecoacht, progressieven geven ze scripts die ze moeten voorlezen.

Volgens NRC gebeurt het in Amerika steeds vaker dat over dramatisch nieuws wordt beweerd dat het in scène is gezet:

De slachtoffers zouden volgens complotdenkers zogeheten ‘crisis actors’ zijn die een verborgen linkse agenda moeten doordrukken.

Crisis actor werd in februari van dit jaar voor het eerst in een Nederlandse krant aangetroffen in de vertaling crisisacteur, maar op Twitter komt dit woord al voor sinds 2014. In dat jaar schreef een twitteraar dat een Amerikaanse filmproducent had beweerd dat de bomaanslagen tijdens de marathon in Boston in 2013 in scène waren gezet, met ‘crisisacteurs, rookbommen, nepbloed en greenscreening’.

Greenscreening – voor het geval u dat woord niet kent – verwijst naar een techniek in de filmindustrie waarbij spelers voor een meestal groene achtergrond worden gefilmd, die vervolgens in de montage vervangen kan worden door een ander beeld of door andere beelden.

Crisisacteur – of beter gezegd het Engelse woord crisis actor – is van oorsprong een term uit het rollenspel: crisisacteurs zijn rollenspelacteurs of figuranten die bij grootschalige oefeningen van militairen of crisisinterventieteams de rol van slachtoffer spelen. Bij legeroefeningen worden zulke crisisacteurs – al dan niet besmeurd met nepbloed en geschminkt met vreselijke verwondingen  – ingezet om soldaten te leren omgaan met traumatische taferelen tijdens oorlogsmissies.

Amerikaanse complotdenkers gebruiken de term crisis actor sinds 2007 echter ook ter aanduiding van rollenspelacteurs die volgens hen de rol van slachtoffer spelen bij schoolshootings en terreuraanslagen. Door te beweren dat bij zulke gebeurtenissen crisisacteurs optreden, suggereren complotdenkers dat die gebeurtenissen door overheden in scène zijn gezet om de bevolking te misleiden.

Jarenlang leidde crisisacteur een schimmig bestaan in de al even schimmige onderwereld van complotdenkers en ontkenners van algemeen aanvaarde feiten (zoals wetenschaps- en klimaatontkenners). Dat Nederlandse kranten sinds begin dit jaar de woorden crisisacteur en crisis actor gebruiken, kan ervoor zorgen dat in elk geval de Nederlandse term in onze taal ingeburgerd raakt. Of we daar blij van moeten worden …

Definitie

crisisacteur (m, -s) rollenspelacteur die bij grootschalige militaire oefeningen (volgens complotdenkers ook wel bij rampen en aanslagen) de rol van slachtoffer speelt, vertaling van Engels crisis actor